CEO’ların ayrılıkları ÅŸirketlerine pahalıya mal oluyor.
Ä°ÅŸ dünyasının ‘yıldızları’ olan CEO’ların ayrılıkları ÅŸirketlerine pahalıya mal oluyor.
Apple’ın tepe yöneticisi Steve Jobs’un saÄŸlık sorunları sebebiyle görevinden ayrılması, ÅŸirketin hisselerinde düşüşe neden olmuÅŸtu.
Walt Disney, Akio Morita, Sam Walton ve Sakıp Sabancı gibi yöneticilerden sonra ÅŸirketlerde yaprak dökümü yaÅŸanmıştı.Apple’ın tepe yöneticisi Steve Jobs’un saÄŸlık sorunları sebebiyle görevinden ayrılması, ÅŸirketin hisselerinde gözle görülür bir düşüşe neden olmuÅŸtu. Ä°stifa haberinin kamuoyuna duyurulduÄŸu gün, Apple hisselerinde yüzde 5 deÄŸer kaybı yaÅŸandı. Efsane yönetici Jobs’tan sonra ÅŸirketin aynı baÅŸarıyı sürdüremeyeceÄŸine yönelik söylentiler, ünleri kendi ÅŸirketlerini aÅŸmış olan CEO’ların yönetimi bıraktığında oluÅŸturdukları etkiyi gündeme getirdi. Dünyanın her yerinde iÅŸ dünyasının ‘yıldızları’ gibi olan CEO’ların ayrılıkları ÅŸirketlerine oldukça pahalıya mal oluyor.
Åžirket yönetimi araÅŸtırmacısı Harvard Ãœniversitesi’nden Prof. Rakesh Khurana, güçlü liderlerin marka haline getirdiÄŸi ÅŸirketlerin, kurucuları yönetimden ayrıldıktan sonra aynı baÅŸarıyı sürdüremediÄŸine dikkat çekiyor. Ä°ÅŸ dünyasının tarihi, alanında söz sahibi olmuÅŸ ÅŸirketlerin, yönetim deÄŸiÅŸikliÄŸinde yaÅŸadığı sert geçiÅŸ örnekleri ile dolu. Bir dönem teknoloji sektöründe lider olan Sony, bu durumun belirgin örneklerinden. Walkman’ı icat eden kurucusu Akio Morita’nın 1994’te emekliye ayrılmasıyla ÅŸirket, pazardaki liderliÄŸini kaybederek yerini diÄŸer markalara kaptırdı.
Wall Street Journal gazetesinin analizine göre, sektörde efsane olan kurucuların ayrılığının en çok vurduÄŸu ÅŸirketlerden biri de Walt Disney. ÇizdiÄŸi Mickey Mouse karakteri ile ünlü ve zengin bir iÅŸadamı olan Disney, uzun yıllar dünya çocuklarının sevgilisi olarak kalmayı baÅŸardı. Fakir bir hayat yaÅŸadığı depoda gördüğü farenin dans eder gibi hareketler yapmasından ilham alan Disney, Mickey Mouse’tan sonra renkli ve sesli çizgi filmlerin öncüsü olmuÅŸtu. Sektörde yenilikçi özelliÄŸini koruyan Walt Disney’in ölümünden sonra ÅŸirket, 20 yıl boyunca vârisler arasındaki anlaÅŸmazlıkların kurbanı oldu. Efsane çizer Walt Disney’den sonra seriye sadece birkaç zayıf karakter eklendi. Daha sonra gelen yenilikçi yönetimler ise Walt Disney çizgisinden tamamen uzaklaÅŸarak sadık izleyici kitlesini kaybetti.
Liderlerin ayrılığının vurduÄŸu ÅŸirketlerden biri de 90’lı yılların en büyük özel sektörü olan Wal-Mart maÄŸazaları. Sam Walton, küçük bir bakkal dükkânı ile baÅŸladığı ticaret hayatına perakende sektörünün devi olarak devam etti. Time Dergisi’nin yirminci yüzyılın en büyük 100 ÅŸirketi arasında gösterdiÄŸi Wal-Mart maÄŸazaları ‘her gün en ucuz’ prensibi ile biliniyordu. Toptancıları ve komisyoncuları aradan çıkarıp malını doÄŸrudan üreticiden alan Walton, bu alanda piyasalardaki ilk büyük yeniliÄŸi geliÅŸtirdi. Perakende pazarının lideri Walton, yönetimde sıra dışı düşünme ve uygulama konusunda sektöre ders verecek nitelikte bir yöneticiydi. Åžirket 1992 yılında Walton’un ölümünden sonra kurucusunun prensiplerinden uzaklaÅŸarak pazardaki ağırlığını kaybetti.
SAKIP AÄžA’DAN SONRA YAPRAK DÖKÃœMÃœ BAÅžLADI
Dünyanın önde gelen ÅŸirketlerinde bu süreçler yaÅŸanırken, Türk iÅŸ dünyasının tecrübeleri de çok farklı deÄŸil. Türkiye’nin en büyük özel teÅŸebbüsleri arasında bulunan Sabancı Holding’de Sakıp Sabancı’nın ölümünden sonra görülen ayrılıklar bu durumun en açık örneklerinden biri. Ekonomi dünyasının renkli siması Sakıp AÄŸa, 1948’de Akbank’ta stajyer memur olarak baÅŸladığı çalışma hayatını, 18 ülkede faaliyetlerini sürdüren dev ÅŸirketler zincirinin yöneticisi olarak sürdürmüştü. Ä°ÅŸ dünyasında bir ekol oluÅŸturarak pek çok ilke imza atan ‘Sakıp AÄŸa’nın 2004 yılında ölümünden altı ay sonra holdingte yaÅŸanan en büyük kopuÅŸ Demir Sabancı’nın ayrılığı oldu. Holdingdeki yüzde 5 hissesini 250 milyon dolara satan Demir Sabancı, Ä°ngiliz teknoloji marketi Dixons ile Teknosa’ya rakip oldu. Türkan Sabancı’nın yeÄŸeni ve holdingin A takımında yer alan Mehmet Civelek de, Sakıp Sabancı Holding’den 2009 yılında ayrıldı. Sabancı’nın vefatından sonra baÅŸlayan yaprak dökümü, Åževket Sabancı ile devam etti.
Åžirketteki 70 milyon liralık hisselerini satan Åževket Sabancı, “Benim o günkü dünyamda kardeÅŸlerim ve ben diye bir iÅŸim vardı, bu da Sabancı Holding’di. Çocuklarımı ayırıp da ayrı iÅŸ kurunca Esas Holding, çocuklarım ve ben diye bir iÅŸim var.” sözleriyle ayrılığı özetlemiÅŸti. Daha sonra 2009 yılında Sabancı ailesinden 9 üye Akbank’ta sermayenin yüzde 8,37’sini, Sabancı Holding’de ise sermayenin yüzde 15,8’ini temsil eden hisselerin 10-20 yıllık bir sürede satışı için Merkezi Kayıt KuruluÅŸu’na baÅŸvurmuÅŸtu. Ömer Sabancı da 2007’de Sabancı Holding’den ayrılanlar kervanına katıldı. Demir Sabancı ve Yalçın Sabancı ile ortak Döysa ve Dörtsa Ä°nÅŸaat’ı kurdu. Ali Sabancı da gemiden ayrılarak Esas Holding çatısında faaliyetlerini sürdüren Pegasus Hava Yolları’nı Türkiye’nin önde gelen ÅŸirketleri arasına soktu. Bir dönem ciro ve kârlılıkta Koç Holding’le yarışan Sabancı Holding, yaÅŸanan yaprak dökümünden sonra Koç’un gerisine düştü.
