20 Kasım 2026 CumaRSS

SağlıkYapay Zeka

Yapay Zekâ Destekli Tıbbi Cihazlar: FDA Onay Süreçleri ve Örnekler

Aziz Özdemiroğlu

FDA'ya göre ABD'de pazarlanmasına izin verilen yapay zekâ destekli tıbbi cihaz sayısı Eylül 2026 itibarıyla 1.600'ü aştı. Kasım 2026'da da giyilebilir cihazlar için yapay zekâ ritim analizi ve anestezide beyin fonksiyonu izleme gibi yeni onaylar geldi. Bu yazıda bu cihazların hangi yollardan onaylandığını, "AI destekli" etiketinin neyi kapsadığını ve hastaneler ile sağlık teknolojisi geliştiricileri için pratik değerlendirme sorularını anlatıyoruz.

Kısaca

  • FDA, yapay zekâ destekli cihazları üç ana yoldan değerlendiriyor: 510(k) (benzer bir cihaza eşdeğerlik), De Novo (yeni, düşük-orta riskli cihaz sınıfı) ve PMA (yüksek riskli cihazlar için ön pazar onayı).
  • Önceden Belirlenmiş Değişiklik Kontrol Planı (PCCP), üreticinin modeli onaydan sonra belirli sınırlar içinde güncelleyebilmesini sağlıyor.
  • Kasım 2026'dan örnekler: PulseAI'nin giyilebilir EKG cihazları için AFib analiz modeli (510(k)) ve Masimo'nun güncellenmiş algoritmalı smartSedLine beyin fonksiyonu monitörü.
  • "FDA onaylı" ifadesi, cihazın belirli bir kullanım amacı için güvenli ve etkili bulunduğu anlamına gelir; her senaryoda geçerli değildir.
  • Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık kararlarınız için bir sağlık profesyoneline danışın.

FDA'nın yapay zekâ destekli cihaz listesi

FDA, yapay zekâ destekli tıbbi cihazların halka açık bir listesini tutuyor. Ajansın Eylül 2026 tarihli sayfasına göre 1.600'den fazla cihaz bu listede. FDA, listenin kapsamlı olmadığını, cihazların büyük ölçüde başvuru özetlerindeki yapay zekâ terimlerine göre belirlendiğini ve periyodik olarak güncellendiğini belirtiyor.

Listedeki kayıtların numarası, hangi yoldan geçtiğini gösterir:

Numara öneki Yol Anlamı
K (ör. K261234) 510(k) Piyasadaki benzer bir cihaza "esasen eşdeğer" bulundu
DEN De Novo Benzeri olmayan, düşük-orta riskli yeni cihaz türü
P PMA Yüksek riskli cihaz; klinik kanıtla kapsamlı inceleme

Yapay zekâ destekli cihazların büyük çoğunluğu radyoloji alanında ve 510(k) yolundan geçiyor.

PCCP: öğrenen modeller nasıl güncellenir?

Klasik tıbbi cihaz düzenlemesi, ürünün onaylandığı haliyle kalacağını varsayar. Yapay zekâ modelleri ise yeni verilerle iyileştirilebilir. FDA bu ihtiyaca Önceden Belirlenmiş Değişiklik Kontrol Planı (Predetermined Change Control Plan, PCCP) ile yanıt veriyor. Üretici, başvurusunda:

  1. Hangi değişiklikleri yapmayı planladığını (ör. yeni verilerle yeniden eğitim),
  2. Bu değişiklikleri nasıl geliştirip doğrulayacağını,
  3. Değişikliklerin etkisini nasıl değerlendireceğini

önceden tanımlar. FDA planı onaylarsa, üretici bu sınırlar içindeki güncellemeler için yeni bir başvuru yapmak zorunda kalmaz.

Kasım 2026'dan örnekler

PulseAI — giyilebilir EKG için ritim analizi

Kuzey İrlanda merkezli PulseAI, 5 Kasım 2026'da giyilebilir cihazlar için geliştirdiği yapay zekâ ritim analiz modelinin FDA 510(k) onayını aldığını duyurdu. Şirketin açıklamasına göre:

  • Uyumlu EKG cihazlarından gelen kayıtlar bulutta analiz ediliyor, sonuçlar klinik inceleme için uygulamaya dönüyor.
  • Odak, özellikle atriyal fibrilasyon (AFib) tespiti ve sonuçsuz (inconclusive) EKG okumalarını azaltmak.
  • Heart Rhythm dergisinde yayımlanan 296 katılımcılı bir çalışmada, Apple Watch'un yerleşik algoritmasına kıyasla sonuçsuz sonuçların %92 azaldığı bildiriliyor.

Neden önemli? Akıllı saat EKG'lerinin önemli bir kısmı "sonuçsuz" çıkar ve bu kayıtlar hekim tarafından ayrıca incelenmek zorunda kalır. Bu oranı düşürmek, hem hastanın belirsizliğini hem de klinik iş yükünü azaltabilir.

Masimo — smartSedLine beyin fonksiyonu monitörü

Medical Device Network'ün 19 Kasım 2026 tarihli haberine göre Masimo, smartSedLine beyin fonksiyonu izleme sisteminin FDA onayını aldı. Sistem, EEG sinyalinin gücünü ve desenlerini analiz ederek Hasta Durum İndeksi (Patient State Index, PSi) hesaplıyor ve anestezi sırasında hastanın bilinç durumunu izlemeye yardımcı oluyor. Güncellenmiş algoritma, indüksiyon sırasında daha hızlı yanıt ve zayıf EEG sinyallerinde kararlılık hedefliyor. Haber, onay yolunu ve kesin onay tarihini belirtmiyor.

Hastaneler için değerlendirme soruları

Bir yapay zekâ destekli cihazı satın almadan veya klinik kullanıma almadan önce sorulması gerekenler:

  • Kullanım amacı: FDA (veya Türkiye için TİTCK/CE) onayının kapsadığı kullanım amacı, sizin kullanım senaryonuzla birebir örtüşüyor mu?
  • Doğrulama popülasyonu: Model hangi yaş, cinsiyet, etnik köken ve cihaz türleri üzerinde test edildi? Sizin hasta profilinizle benzer mi?
  • Performans metrikleri: Duyarlılık (sensitivity), özgüllük (specificity) ve yanlış pozitif oranı açıkça belirtilmiş mi?
  • Güncelleme politikası: Model güncellenecek mi? PCCP var mı? Güncellemeler size nasıl bildirilecek?
  • İnsan denetimi: Sonuçlar karar destek mi, yoksa otomatik karar mı? Klinik iş akışında kimin onayı gerekiyor?
  • Veri gizliliği: Hasta verisi buluta gidiyor mu, nerede işleniyor? KVKK ve sağlık verisi mevzuatına uyum nasıl sağlanıyor?
  • Siber güvenlik: Üretici yazılım malzeme listesi (SBOM) ve güvenlik güncellemesi taahhüdü sunuyor mu?
  • Performans izleme: Kullanıma aldıktan sonra cihazın gerçek dünyadaki performansını nasıl izleyeceksiniz?

Hastalar ve kullanıcılar için

Akıllı saat veya giyilebilir cihazınızın sağlık bildirimlerini yorumlarken:

  • Cihazın hangi özelliğinin onaylı bir tıbbi işlev olduğunu, hangisinin genel "sağlıklı yaşam" özelliği olduğunu üreticinin belgelerinden kontrol edin.
  • Düzensiz ritim gibi bir uyarı aldığınızda bunu kendi başınıza yorumlamak yerine kaydı hekiminizle paylaşın.
  • "Sonuçsuz" bir okuma, normal olduğunuz anlamına gelmez; şikâyetiniz varsa ölçümü tekrarlayın ve bir sağlık profesyoneline başvurun.
  • Sağlık verilerinizin hangi uygulamalarla paylaşıldığını telefonunuzun gizlilik ayarlarından düzenli kontrol edin.

Geliştiriciler için yol haritası

Yapay zekâ destekli bir sağlık ürünü geliştiriyorsanız:

  1. Kullanım amacını en baştan dar ve net tanımlayın. Düzenleyici yolu ve gereken kanıtı bu belirler.
  2. Eşdeğer bir cihaz (predicate) var mı araştırın. Varsa 510(k), yoksa De Novo yolu gündeme gelir.
  3. Veri yönetişimini baştan kurun: Eğitim, doğrulama ve test verilerini ayrı tutun; veri kaynaklarını belgeleyin.
  4. PCCP'yi tasarım aşamasında planlayın. Sonradan eklemek zordur.
  5. Siber güvenliği ürün gereksinimi olarak ele alın. FDA, bağlı cihazlar için siber güvenlik belgelendirmesini zaten zorunlu tutuyor.
  6. Türkiye ve AB pazarı için MDR/IVDR ve AB Yapay Zekâ Yasası kapsamındaki yüksek riskli sistem yükümlülüklerini ayrıca değerlendirin.

Sonuç

Yapay zekâ destekli tıbbi cihazların sayısı hızla artıyor ve onay süreçleri, öğrenen sistemlere uyum sağlayacak şekilde evriliyor. Ancak bir cihazın "onaylı" olması, her hastada ve her senaryoda doğru çalışacağı anlamına gelmez. Hastaneler için doğru soru "onaylı mı?" değil, "bizim hastalarımızda, bizim iş akışımızda doğrulandı mı ve nasıl izleyeceğiz?" olmalı.

Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Sağlığınızla ilgili kararlar için bir sağlık profesyoneline danışın.

Kaynaklar

#FDA#Tıbbi Cihaz#510(k)#PCCP#Dijital Sağlık#Yapay Zeka

Benzer Yazılar